هموروئید چیست؟ هموروئید یا همان بواسیر به بزرگ و متورم شدن رگهای ناحیه مقعد و انتهای رکتوم گفته میشود؛ حالتی شایع که میتواند باعث خونریزی روشن، خارش، درد، سوزش یا بیرونزدگی توده شود. بیشتر موارد با اصلاح سبک زندگی (فیبر، آب کافی، کاهش زورزدن) و درمانهای ساده بهبود پیدا میکنند، اما بعضی علائم مثل خونریزی مداوم یا درد شدید نیاز به بررسی پزشکی دارد چون همیشه هر خونریزیای “فقط بواسیر” نیست.
بواسیر چیست و چه تفاوتی با هموروئید دارد؟
بواسیر در زبان رایج فارسی همان هموروئید (Hemorrhoids) است و از نظر پزشکی تفاوتی با آن ندارد. این عارضه یکی از بیماریهای شایع دستگاه گوارش است که به دلیل تورم و التهاب رگهای ناحیه مقعد و راستروده ایجاد میشود. وقتی این رگها تحت فشار قرار بگیرند و کشیده شوند، برجستگی یا زائدهای در این ناحیه به وجود میآید که باعث ناراحتی میشود.
این بیماری بسیار رایج است؛ بهطوریکه بر اساس آمار، حدود نیمی از بزرگسالان تا سن ۵۰ سالگی به نوعی از هموروئید دچار میشوند و علائمی مثل درد، خارش، سوزش یا خونریزی را تجربه میکنند.
به طور کلی هموروئید دو نوع اصلی دارد: داخلی و خارجی. در نوع داخلی، رگهای داخل راستروده متورم میشوند و معمولاً بدون درد هستند، اما در نوع خارجی، تورم در زیر پوست اطراف مقعد شکل میگیرد و اغلب با درد، خارش و خونریزی همراه است.
If you have bleeding during bowel movements or you have hemorrhoids that don’t improve after a week of home care, talk with a healthcare professional.
ترجمه: اگر هنگام اجابت مزاج خونریزی دارید یا بواسیر دارید که پس از یک هفته مراقبت در منزل بهبود نمییابد، حتما به متخصص هموروئید مراجعه کنید.
منبع: mayoclinic
| نوع بواسیر | محل درگیری | نشانههای شاخص |
|---|---|---|
| بواسیر داخلی | بخش داخلی کانال مقعد و راستروده | خونریزی حین دفع، حس فشار یا سنگینی، اغلب بدون درد |
| بواسیر خارجی | پوست اطراف دهانه مقعد | درد موضعی، خارش، سوزش و توده قابل لمس |
| بواسیر ترومبوزه | نوعی بواسیر خارجی | درد ناگهانی و شدید، تورم سفت، تغییر رنگ پوست به بنفش یا کبود |
| بواسیر پرولاپسشده | بواسیر داخلی که از مقعد بیرون زده | بیرونزدگی بافت، تحریکپذیری، التهاب و خونریزی |
| بواسیر همراه با خونریزی | داخلی یا خارجی | مشاهده خون روشن روی مدفوع یا دستمال توالت |
| بواسیر خفیف | مراحل ابتدایی داخلی یا خارجی | ناراحتی جزئی، خارش خفیف، بدون درد یا خونریزی واضح |
| بواسیر پیشرفته | داخلی یا خارجی در مرحله شدید | درد قابل توجه، التهاب زیاد، خونریزی مکرر و بیرونزدگی مداوم |
هر خونریزی مقعدی نشانه بواسیره؟
هر خونریزی مقعدی بواسیر نیست….
صحبت های دکتر علی آریایی، متخصص هموروئید و بیماری های مقعدی را در مورد خونریزی های مقعدی و هموروئید حتما مشاهده کنید.
علل ایجاد هموروئید چیست؟
مهمترین علت ایجاد هموروئید وارد شدن فشار بیش از حد به رگهای ناحیه مقعد و راستروده است. این فشار میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ مثل یبوست یا اسهال مزمن که فرد را مجبور به زور زدن هنگام دفع میکند. همین فشار مداوم باعث میشود دیواره رگها ضعیف شده و به مرور متورم شوند. از طرف دیگر، نشستن طولانیمدت بهویژه روی توالت یا ایستادن برای مدتهای زیاد نیز شرایطی فراهم میکند که خونرسانی در این ناحیه مختل شده و زمینه برای ایجاد بواسیر فراهم شود.
عوامل دیگری هم در بروز این بیماری نقش دارند که در ادامه بیشتر بررسی میکنیم:
فشار زیاد هنگام دفع مدفوع
وقتی رگ های اطراف مقعد شما تحت فشار خروج مدفوع یا اسهال قرار گیرد، ممکن است کشیده شوند و باعث ایجاد تورم شوند، یبوست و اسهال مزمن نیز از علل شایع بواسیر می باشد، فشار زیادی که به سیاهرگ ها و راست روده وارد می شود، التهاب ایجاد می کند.
بارداری
در دوران بارداری رحم بزرگ شده و به سیاهرگ های ناحیه لگن و مقعد فشار وارد می کند و ممکن است، باعث ایجاد بواسیر شود.
افزایش سن
با افزایش سن، عضلات و بافت های ناحیه مقعد ضعیف تر شده و سیاهرگ ها در این ناحیه بیشتر مستعد تورم و التهاب می شوند.
چاقی و چاقی مزمن
اضافه وزن و چاقی، فشار داخل شکم را افزایش می دهد و به سیاهرگ های ناحیه مقعد و راست روده فشار می آورد
بلند کردن اجسام سنگین
در هنگام بلند کردن اجسام سنگین بسیار مراقب باشد و از توان بازوان خود استفاده نمایید، در برخی موارد بلند کردن جسم سنگین سبب ایجاد التهاب در رگ ها و ایجاد بواسیر می شود.
انواع هموروئید چیست؟
بیماری بواسیر یا هموروئید در حالت کلی به سه دسته تقسیم میشود:
- هموروئید داخلی
- هموروئید خارجی
- پرولاپس
بواسیر داخلی
همانطور که گفته شد، هموروئید داخلی در راست روده ایجاد میشود و علامت اصلی آن خونریزی بدون درد به هنگام مدفوع است، بواسیر داخلی خودش هم به چهار نوع تقسیم می شود:
- درجه یک، رگهای متورم داخل راست روده هستند و قابل مشاهده نیستند.
- درجه دو، رگهای متورم در هنگام دفع مدفوع بیرون می زنند اما به طور خود به خود به داخل راست روده بر می گردند.
- درجه سه، رگهای متورم در هنگام دفع مدفوع بیرون می زنند و باید با دست به داخل راست روده هدایت شوند.
- نوع 4 به طور دائمی بیرون زده هستند و قابل برگشت به داخل راست روده نیستند.
بواسیر خارجی
هموروئید خارجی، در زیر پوست و اطراف مقعد ایجاد میشود و ممکن است با علائمی مانند درد، خارش، تورم و خونریزی همراه باشد. انواع بواسیر خارجی، عبارتند از:
- ترومبوزه که لخته شدن خون داخل هموروئید خارجی است و میتواند بسیار دردناک باشد.
- نوع دیگر بواسیر خارجی، بواسیر خونریزی است که رگ های متورم، خونریزی می کند.
- نوع آخر بواسیر داخلی، نوع پروس لاپس است، که بیرون زدگی هموروئید خارجی از مقعد میباشد.
علائم هموروئید یا بواسیر چیست؟
علائم ابتلا به هموروئید در ابتدا ممکن است خفیف باشد و خیلی جدی گرفته نشود، اما اگر به موقع درمان نشود میتواند شدت پیدا کند. معمولاً در مراحل اولیه فقط کمی احساس ناراحتی میکنید، اما با پیشرفت بیماری نشانهها آشکارتر و آزاردهندهتر میشوند.
از طرفی علائم هموروئید در افراد مختلف متفاوت است و به نوع داخلی یا خارجی بودن آن بستگی دارد. گاهی علائم به شکل خونریزی خفیف دیده میشود و در برخی افراد ممکن است درد شدید یا تورم ایجاد کند. شناخت این نشانهها اهمیت زیادی دارد، چون تشخیص زودهنگام باعث میشود درمان راحتتر و سریعتر انجام شود.
تشخیص علائم هموروئید
صحبت های دکتر علی آریایی در مورد نحوه تشخیص علائم هموروئید را حتما مشاهده کنید.
مهمترین علائم هموروئید شامل:
- خونریزی هنگام دفع مدفوع (معمولاً به صورت رگههای خون روشن روی مدفوع یا دستمال کاغذی)
- درد یا احساس سوزش در ناحیه مقعد
- خارش یا تحریک پوست اطراف مقعد
- تورم یا وجود زائده برجسته در اطراف مقعد
- احساس دفع ناقص مدفوع یا فشار مداوم در مقعد
تشخیص هموروئید چگونه است؟
تشخیص هموروئید معمولاً با یک معاینه ساده توسط پزشک آغاز میشود. در مرحله اول، پزشک ناحیه مقعد را بهصورت دیداری بررسی میکند تا علائمی مانند تورم، التهاب یا وجود زائده مشخص شود. سپس برای بررسی دقیقتر، از روشی به نام معاینه انگشتی رکتوم استفاده میشود. در این روش، پزشک انگشت خود را که با دستکش و ماده لغزنده پوشیده شده است، بهآرامی وارد راستروده میکند تا هرگونه توده یا تغییر غیرطبیعی را شناسایی کند.
اگر نیاز باشد، آزمایشهای تکمیلی مانند سیگموئیدوسکوپی انجام میشود. در این روش یک لوله باریک مجهز به دوربین وارد رکتوم میشود تا پزشک بتواند هموروئید داخلی یا سایر مشکلات احتمالی را بهطور مستقیم مشاهده کند. تشخیص دقیق تنها توسط پزشک متخصص امکانپذیر است و بر اساس آن میتوان بهترین روش درمان را انتخاب کرد.
روش های پیشگیری از هموروئید
- مصرف سبزیجات و میوه ها و دانه های گیاهی و سبوس باعث دوری از یبوست می شود.
- فعالیت ورزشی پیوسته به صورت دو ساعت در هفته به صورت آرام و یک ساعت به صورت تند و شدید
- تغییر عادات در اجابت مزاج، به طوریکه از زور زدن در هنگام دفع مدفوع اجتناب کنید.
- از ایستادن یا نشتن طولانی مدت اجتناب نمایید.
- اجتناب از نگهداری تنفس در موقع دفع و اجابت مزاج.
روشهای درمان هموروئید چیست؟
درمان هموروئید بسته به شدت بیماری و علائمی که تجربه میکنید متفاوت است. در مراحل ابتدایی، با تغییر سبک زندگی و استفاده از درمانهای خانگی میتوان علائم را کنترل کرد و مانع پیشرفت بیماری شد. بسیاری از بیماران با اصلاح رژیم غذایی و مصرف داروهای موضعی ساده بهبود پیدا میکنند.
اما در مواردی که هموروئید به مراحل پیشرفتهتر برسد و خونریزی یا درد شدید داشته باشد، معمولاً نیاز به روشهای تخصصی یا حتی جراحی خواهد بود. انتخاب نوع درمان به نظر پزشک متخصص و شرایط هر فرد بستگی دارد.
درمان خانگی هموروئید
درمان خانگی بیشتر برای مراحل ابتدایی بیماری کاربرد دارد و میتواند به کاهش درد، سوزش و التهاب کمک کند. این روشها جایگزین درمان پزشکی نیستند، اما در کنار مراقبتهای تخصصی باعث تسریع روند بهبودی میشوند.
روشهای درمان خانگی عبارتند از:
- تغییر رژیم غذایی (فیبر، آب کافی):
مصرف مواد غذایی پرفیبر مثل سبزیجات، میوهها و غلات سبوسدار باعث نرم شدن مدفوع و کاهش یبوست میشود. نوشیدن آب کافی هم در روانتر شدن حرکات روده نقش مهمی دارد. این تغییرات ساده میتواند از فشار بیش از حد به مقعد جلوگیری کند. - داروها و پمادهای موضعی:
استفاده از پمادها یا کرمهای مخصوص هموروئید به کاهش التهاب و تسکین درد کمک میکند. این داروها معمولاً به صورت موقت علائم را کنترل میکنند و باید طبق نظر پزشک مصرف شوند. - نشستن در آب گرم:
حمام نشیمن یا نشستن در آب گرم به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در روز، چند بار در هفته، میتواند درد و خارش را کاهش دهد. این روش جریان خون در ناحیه مقعد را بهبود میبخشد و باعث آرامش عضلات میشود.
درمان پزشکی و جراحی
وقتی درمانهای خانگی و دارویی جوابگو نباشند یا بیماری پیشرفته باشد، پزشک روشهای تخصصیتر را پیشنهاد میدهد. این روشها بسته به شدت بیماری میتوانند غیرجراحی یا جراحی باشند و هدف آنها از بین بردن هموروئید و کاهش دائمی علائم است.
روشهای درمان پزشکی و جراحی شامل:
- لیزر هموروئید:
لیزر هموروئید یکی از پیشرفتهترین روشهای درمان هموروئید است که با استفاده از اشعه لیزر، بافت هموروئید از بین میرود. مزیت لیزر این است که خونریزی و درد آن بسیار کمتر از جراحی است و خیلی سریعتر به زندگی روزمره برمیگردید. به همین دلیل، امروزه بهعنوان روش قطعی و مطمئن توصیه میشود.
- اسکلروتراپی:
اسکلروتراپی بیشتر برای هموروئیدهای داخلی کاربرد دارد. در این روش، پزشک یک ماده شیمیایی مخصوص به نام اسکلروزانت را مستقیماً داخل رگهای متورم تزریق میکند. این ماده باعث التهاب کنترلشده در دیواره رگ میشود و به مرور زمان رگها جمع شده و هموروئید کوچک میشود. - کرایوتراپی:
کرایوتراپی روشی است که در آن با استفاده از دمای بسیار پایین، بافت هموروئید منجمد و تخریب میشود. این سرما باعث قطع جریان خون در هموروئید و در نهایت خشک شدن و افتادن آن میگردد. - جراحی سنتی در موارد پیشرفته:
در مواقعی که هموروئید بسیار بزرگ یا مزمن باشد، جراحی سنتی (هموروئیدکتومی) انجام میشود. این روش نیاز به بیهوشی دارد و معمولاً دوران نقاهت آن طولانیتر است. با این حال در شرایط خاص همچنان یکی از گزینههای درمانی مؤثر محسوب میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
زمانی باید به پزشک مراجعه کنید که علائم هموروئید شدید یا طولانیمدت شده باشد و با روشهای خانگی یا مراقبتهای ساده بهبود پیدا نکند. خونریزی مداوم هنگام دفع مدفوع، درد شدید، تورم زیاد یا بیرون زدگی هموروئید از مقعد، نشانههایی هستند که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند. حتی اگر علائم شما خفیف به نظر برسند اما طولانی مدت ادامه پیدا کنند، بهتر است برای جلوگیری از پیشرفت بیماری به پزشک متخصص مراجعه کنید.
همچنین اگر دچار مشکلاتی مثل یبوست مزمن، تغییر رنگ مدفوع، یا احساس فشار و دفع ناقص شدید هستید، نباید این مسائل را نادیده بگیرید. مراجعه به پزشک به شما کمک میکند تا هموروئید به موقع تشخیص داده شود و روش درمانی مناسب برای شما انتخاب گردد. هرچه درمان زودتر شروع شود، درد و عوارض کمتری تجربه خواهید کرد و روند بهبود سریعتر خواهد بود.
پاسداران، خ پایدار فرد، بالاتر از بیمارستان لبافینژاد، نبش بوستان دهم، پلاک ۲۹، طبقه ۴، واحد ۱۱
کلینک هموروئید دکتر علی آریایی با سال ها فعالیت در زمینه تشخیص و درمان انواع بیماری ها از جمله هموروئید، شقاق، کیست مویی، بواسیر، آبسه مقعدی و فیتستول با استفاده از بالاترین و پیشرفته ترین روش های درمان انجام می شود. در این مجموعه درمان بیماری ها با استفاده از لیزر و بهره بردن از پیشرفته ترین دستگاه های لیزر دنیا انجام شده و اصولا درمان بیماری با کمترین میزان درد و عوارض و خونریزی انجام می شود. لیزر هموروئید به عنوان یکی از روش های کم درد است که امروزه باعث شده درمان بیماری با سهل ترین روش ممکن صورت گیرد.
